Studia przypadków
Wyzwanie 1 – Slow Food i turystyka na trójstyku granic
Co mogłoby zachęcić mieszkańców do wyprawy za granicę, by spróbować regionalnego specjału i poznać ludzi, którzy go wytwarzają? Waszym zadaniem jest opracowanie oferty turystyki kulinarnej, która połączy polską, czeską i niemiecką część Euroregionu Nysa oraz umożliwi lokalnym producentom żywności długofalową współpracę.
Kontekst
W Euroregionie Nysa powstaje żywność wysokiej jakości, ale wciąż niewiele ofert turystycznych łączy producentów ze wszystkich trzech krajów. Brakuje też wspólnej strategii promocji lokalnych specjałów. Dla odwiedzających szczególnie ciekawe może być poznawanie produktów tam, gdzie powstają. Podczas wizyty u producenta można się przekonać, jak krajobraz, pory roku czy rodzinna tradycja wpływają na miejscową kuchnię. Na pograniczu te powiązania można odkrywać podczas jednej podróży przez trzy kraje.
Wasze zadanie
Opracujcie pomysł na zrównoważoną turystykę, który zachęci mieszkańców pogranicza i okolic do niespiesznego odkrywania sąsiednich miejscowości. Pokażcie, jak dotrzecie do odbiorców i jak lokalni partnerzy mogliby wspólnie przygotować, promować i realizować waszą ofertę.
- Jaka kulinarna opowieść łączy region? Wybierzcie produkty, tradycje, miejsca lub osobiste historie, dzięki którym odwiedzający odkryją, co łączy trzy kraje.
- Kto podejmie współpracę? Weźcie pod uwagę producentów żywności, restauratorów, organizacje turystyczne, samorządy i instytucje kultury. Jaką rolę mógłby odegrać każdy z partnerów i jakie korzyści odniósłby ze współpracy?
- Co czeka odwiedzających? Zaproponujcie na przykład szlak kulinarny, weekend tematyczny, wizytę u producenta lub wydarzenie. Jak uczestnicy trafią do kolejnego miejsca po drugiej stronie granicy? Zastanówcie się, jak mogłyby im w tym pomóc opowieści mieszkańców lub wspólna platforma internetowa.
Zaplanujcie pilotaż na małą skalę
Wybierzcie jeden element waszego pomysłu, który partnerzy mogliby przetestować na miejscu. Pokażcie, jakie możliwości otwiera współpraca transgraniczna przed odwiedzającymi i producentami oraz jak partnerzy mogliby rozwijać ofertę po zakończeniu pilotażu. Możecie wykorzystać istniejące marki regionalne, oferty turystyczne i sieci współpracy. Inspiracji dostarczą wam inicjatywy zrzeszające producentów żywności w innych krajach oraz projekt Discovering Place through Taste realizowany przez Uniwersytet Techniczny w Libercu.
Partnerzy
Projekt „Slow Life” (HSZG/ENO), ARR Nisa i Ein Korb voll Glück
Źródła danych dotyczących kraju libereckiego według tematów
Portal danych kraju libereckiego – https://www.datalk.cz/
1. Slow Food i turystyka na trójstyku granic – regionalne produkty spożywcze, tradycje kulinarne, turystyka w rytmie slow oraz wspólna promocja transgraniczna
Otwarty zbiór danych: Regionalni producenci kraju libereckiego
Statystyki dotyczące turystyki
Statystyki dotyczące terytorium i ludności kraju libereckiego
Produkty regionalne i lokalni producenci
- Projekt „Kraj liberecki dla siebie” – Liberecký kraj sobě
- Produkt regionalny Gór Izerskich – Regionální produkt Jizerské hory
- Produkt regionalny Czeskiego Raju – Regionální produkt Českého ráje
- Produkt regionalny Karkonoszy – Regionální produkt Krkonoše
- Produkt regionalny Gór Łużyckich i regionu Máchy – Regionální produkt Lužické hory a Máchův kraj
- Produkt roku kraju libereckiego – Výrobek roku Libereckého kraje
- Żywność regionalna – ogólnokrajowy program certyfikacji – Regionální potravina
Turystyka transgraniczna
- Powiatowa Izba Gospodarcza – Dziennik odkrywcy pogranicza – Deník objevitele příhraničí
- Projekt dofinansowany ze środków UE „Śladami regionalnej produkcji i tradycji w polsko-czeskim regionie Kotliny Jeleniogórskiej, Gór Izerskich i Karkonoszy” – Za řemeslem
2. Transgraniczne społeczności energetyczne – energetyka lokalna i obywatelska, odnawialne źródła energii, bezpieczeństwo dostaw i uczciwe ceny
Statystyki dotyczące infrastruktury technicznej kraju libereckiego, w tym energetyki
Statystyki dotyczące terytorium i ludności kraju libereckiego
Źródło zewnętrzne: Mapa społeczności energetycznych
3. Bierzemy przyszłość w swoje ręce / Jeden głos dla trójstyku granic – angażowanie młodych ludzi w kształtowanie przyszłości regionu oraz rozwijanie współpracy ponad barierami językowymi i kulturowymi
Statystyki dotyczące edukacji w kraju libereckim, w tym dane dotyczące młodej ludności
Statystyki dotyczące terytorium i ludności kraju libereckiego
Analiza wymagań i możliwości dla młodych osób poszukujących pracy (w tym linki do pełnych wersji w języku czeskim i niemieckim)
4. Bogatynia i jej sąsiedzi: Co po węglu? – perspektywy dalszego rozwoju regionu w trakcie stopniowego odchodzenia od wydobycia węgla oraz związane z tym wyzwania i szanse
Statystyki dotyczące obszarów chronionych i ich powierzchni
Statystyki dotyczące terytorium i ludności kraju libereckiego
Ludność i powierzchnia gmin kraju libereckiego (druga mapa tematyczna)
Ludność i powierzchnia powiatów oraz gmin o rozszerzonych kompetencjach
Challenge 2: Crossborder energy communities
Czy nadwyżka ciepła po jednej stronie granicy mogłaby pokryć zapotrzebowanie sąsiedniej miejscowości po drugiej stronie? Waszym zadaniem jest opracowanie pomysłu na lokalną sieć ciepłowniczą, która korzysta z odnawialnych źródeł energii i którą mogliby wspólnie zarządzać mieszkańcy i instytucje z obu stron granicy.
Kontekst
Społeczności energetyczne umożliwiają mieszkańcom, samorządom i przedsiębiorstwom wspólne organizowanie dostaw energii na poziomie lokalnym. Takie rozwiązanie może zwiększyć niezależność od zewnętrznych dostawców, poprawić bezpieczeństwo dostaw i wzmocnić lokalną gospodarkę. W sprzyjających warunkach może również obniżyć koszty energii. Przykładem regionalnej współpracy transgranicznej w zakresie zaopatrzenia w ciepło jest projekt United Heat.
Powodzenie wspólnej sieci ciepłowniczej zależy także od osób, które będą z niej korzystać i nią zarządzać. Potencjalni uczestnicy chcą wiedzieć, jakie obowiązki wiążą się z udziałem, kto będzie podejmować decyzje i jakie korzyści przyniesie współpraca. Część tych korzyści trudno wyrazić w pieniądzu. Należą do nich większa niezależność, ochrona klimatu i silniejsze poczucie wspólnoty.
Wasze zadanie
Opracujcie model wspólnego zarządzania transgraniczną siecią ciepłowniczą. Weźcie pod uwagę trzy pytania.
- Kto przystąpi do projektu i kto będzie zarządzać siecią? Zastanówcie się, których mieszkańców, samorządy, dostawców energii i lokalne firmy warto zaangażować. Jaką rolę mogą odegrać prosumenci, czyli osoby lub podmioty, które zarówno wytwarzają, jak i zużywają energię? Czy odpowiednią formą współpracy byłaby spółdzielnia, czy lepiej sprawdziłaby się inna forma organizacyjna?
- Co musi się wydarzyć, aby projekt mógł działać po obu stronach granicy? Przeanalizujcie warunki ekonomiczne i zwróćcie szczególną uwagę na bariery prawne i regulacyjne. Porównajcie zasady działania społeczności energetycznych w Polsce i Niemczech. Co oznaczają one dla planowania i eksploatacji wspólnej sieci ciepłowniczej?
- Jak włączycie mieszkańców w projekt? Zaproponujcie sposoby na wyjaśnienie zasad wspólnego zarządzania siecią, poznanie obaw mieszkańców i wyjaśnienie nieporozumień. Jak przedstawicie zarówno możliwe korzyści finansowe, jak i wartość większej niezależności oraz bezpieczeństwa dostaw ciepła?
Wybierzcie sposób realizacji
Przygotujcie interaktywną symulację, dzięki której zainteresowane osoby będą mogły sprawdzić, jak działałaby transgraniczna społeczność energetyczna. Możecie też opracować koncepcję konkretnej społeczności energetycznej dla wybranego, wyraźnie określonego obszaru pogranicza. W obu przypadkach skorzystajcie z istniejących projektów pilotażowych oraz doświadczeń innych społeczności energetycznych.
Przykłady i materiały
- Energy Community Platform
- Gra symulacyjna dotycząca lokalnego planowania zaopatrzenia w ciepło w powiecie Görlitz – HSZG
- Sieć ciepłownicza w Zittau – Stadtwerke Zittau
- Punktem wyjścia do analizy prawnej mogą być unijna dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł energii z 2018 r., dotycząca m.in. społeczności energetycznych działających w zakresie energii odnawialnej, oraz dyrektywa w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej z 2019 r., dotycząca m.in. obywatelskich społeczności energetycznych.
Partnerzy
HSZG, ENO, Storie i Stadtwerke Zittau
Wyzwanie 3 – Wspólny głos młodych na pograniczu
Co się dzieje po drugiej stronie Nysy Łużyckiej lub Mandawy? O jakich wydarzeniach, inicjatywach i lokalnych sukcesach chętnie usłyszeliby młodzi ludzie z sąsiedniego kraju? Waszym zadaniem jest opracowanie pomysłu na redakcję, w której młode osoby z Polski, Czech i Niemiec będą opowiadać o tym, co jest dla nich ważne.
Kontekst
Młodzi ludzie w północnych Czechach, na Górnych Łużycach i na Dolnym Śląsku uczą się, studiują, pracują, grają muzykę, uprawiają sport i angażują się w życie swoich miejscowości. Tymczasem temat, o którym mówi się w jednym mieście, rzadko dociera do rówieśników mieszkających zaledwie kilka kilometrów dalej, po drugiej stronie granicy. Jak mogłoby wyglądać medium, w którym młodzi ludzie z trzech krajów sami wybierają tematy, tworzą materiały i decydują, jak dotrzeć do odbiorców?
Wasze zadanie
Opracujcie możliwy do zrealizowania pomysł na transgraniczną redakcję młodzieżową. Nadajcie jej nazwę i pokażcie, jak wasze materiały mogłyby zachęcić młodych ludzi do odkrywania sąsiednich regionów. W pracy nad koncepcją pomogą wam trzy pytania.
- O czym chcecie opowiadać? Jakie tematy interesują młodych ludzi na pograniczu? O czym sami chcielibyście dowiedzieć się więcej od rówieśników z sąsiedniego kraju?
- Jak będzie działać wasza redakcja? W jaki sposób osoby z trzech krajów będą wspólnie wybierać tematy i przygotowywać materiały? W jakich językach będziecie rozmawiać w zespole, a w jakich publikować?
- Jak dotrzecie do odbiorców? Jakie medium najlepiej pasuje do waszych historii i co je wyróżni? Pokażcie na przykładzie, jak mógłby wyglądać lub brzmieć gotowy materiał. Może to być rolka, odcinek podcastu albo reportaż.
Projekty, które mogą was zainspirować
Partnerzy
3mag, HSZG, Euroregion, ARR, lanterna futuri i Hillersche Villa
Challenge 4: Bogatynia & neighbours – What comes after coal?
Jak mieszkańcy regionu górniczego wyobrażają sobie swoją przyszłość? Dla jednych to przede wszystkim pytanie o miejsce pracy w Turowie. Dla innych – o poziom wód gruntowych, los rodzinnej miejscowości czy możliwość pozostania w regionie po ukończeniu szkoły. Waszym zadaniem jest stworzenie przestrzeni do rozmowy o tych doświadczeniach i opracowanie planu sprawiedliwej transformacji polsko-czesko-niemieckiego pogranicza.
Kontekst
Kopalnia węgla brunatnego i elektrownia Turów koło Bogatyni zapewniają miejsca pracy i odgrywają ważną rolę w zaopatrzeniu Polski w energię elektryczną. Po drugiej stronie granicy mieszkańców niepokoją również inne kwestie, między innymi poziom wód gruntowych w Czechach i stabilność podłoża w okolicach Żytawy. Nawet w sąsiednich miejscowościach ludzie mogą więc zupełnie inaczej postrzegać tę samą kopalnię.
W Opolnie-Zdroju skutki wydobycia widać w samej miejscowości. Dzięki źródłom leczniczym wieś do 1957 roku była uzdrowiskiem, a jej zabudowa do dziś przypomina o tej historii. Część mieszkańców została już przesiedlona w związku z rozbudową kopalni.
W ramach inicjatywy Trialog im Dreiländereck mieszkańcy Bogatyni, Hrádka nad Nysą i Żytawy rozmawiali o tym, jak mogłaby wyglądać sprawiedliwa transformacja pogranicza. Opracowując własne propozycje, możecie sięgnąć do pomysłów na przyszłość regionu po zakończeniu wydobycia.
Wasze zadanie
Wskażcie najważniejsze obszary działania i opracujcie plan podzielony na etapy. Uwzględnijcie miejsca pracy, życie lokalnych społeczności i środowisko. W pracy pomogą wam trzy pytania.
- Jak lepiej zrozumieć punkt widzenia sąsiadów? Weźcie pod uwagę doświadczenia pracowników kopalni, młodych ludzi, mieszkańców Opolna-Zdroju i miejscowości po drugiej stronie granicy. Jak umożliwić im rozmowę o tym, co jest dla nich ważne i co budzi ich obawy?
- Jak pokazać skutki wydobycia? Wyjaśnijcie, co dalsza eksploatacja odkrywki oznacza dla zatrudnienia, wód gruntowych, stabilności podłoża i dziedzictwa kulturowego. W jaki sposób można przybliżyć mieszkańcom zależności między tymi kwestiami?
- Co można zrobić w pierwszej kolejności? Ustalcie priorytety, zaproponujcie pierwszy krok i określcie kolejne etapy. Rozważcie działania edukacyjne, kulturalne i obywatelskie, które poprawią jakość życia, stworzą młodym ludziom warunki do pozostania w regionie i pomogą mieszkańcom współdecydować o jego przyszłości.
Projekty, które mogą was zainspirować
- Trialog im Dreiländereck – dialog Bogatyni, Hrádka nad Nysą i Żytawy
- Aktualności projektu Interreg TriLand
- Podcast TriLand – Jak Albert Gryszczuk widzi przyszłość Turowa bez węgla?
- Dwa filmy Piotra Jasińskiego: projekt dokumentalny How to bury a hole oraz film krótkometrażowy Everything is fine, potatoes in line.
Partnerzy
Trialog, miasto Żytawa i miasto Bogatynia